środa, 17 kwietnia 2024
naszamlawa.plWiadomościZachowek. Czym jest, komu przysługuje i jak go nie płacić
- REKLAMA -
  • Grunt orny 8000 m2 w Strzałkowie, gm. Stupsk
    Grunt orny 8000 m2 w Strzałkowie, gm. Stupsk
    Cena: 37 600 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:
  • Komfortowy lokal 238 m2, na największym osiedlu w centrum Mławy !!!
    Komfortowy lokal 238 m2, na największym osiedlu w centrum Mławy !!!
    Cena: 6 900 zł do negocjacji  / Miejscowość: Mława  /…
  • Działka rolna 1,7933 ha - Strzałkowo, gm. Stupsk
    Działka rolna 1,7933 ha - Strzałkowo, gm. Stupsk
    Cena: 75 300 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:
  • Gospodarstwo rolne 3,0272 ha - Ferma drobiu
    Gospodarstwo rolne 3,0272 ha - Ferma drobiu
    Cena: 3 100 000 zł  / Miejscowość: Żuromin  / Kategoria:
  • Domy jednorodzinne w centrum Mławy, pow. 188,61 m2
    Domy jednorodzinne w centrum Mławy, pow. 188,61 m2
    Cena: 630 000 zł  / Miejscowość: Mława  / Kategoria:
  • Nieruchomość gruntowa 0,8881 ha - Strzałkowo
    Nieruchomość gruntowa 0,8881 ha - Strzałkowo
    Cena: 37 300 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:
  • Do sprzedaży siedlisko na działce o pow. 1600 m2
    Do sprzedaży siedlisko na działce o pow. 1600 m2
    Cena: 158 000 zł  / Miejscowość: Wyszyny Kościelne  / Kategoria:
  • Przestronny dom w Mławie przy ul. Warszawskiej
    Przestronny dom w Mławie przy ul. Warszawskiej
    Cena: 790 000 zł  / Miejscowość: Mława  / Kategoria:
  • M-4 na Os. Książąt Mazowieckich, I piętro
    M-4 na Os. Książąt Mazowieckich, I piętro
    Cena: 362 000 zł  / Miejscowość: Mława  / Kategoria:
  • Działki pod zalesienie - łącznie 1,2196 ha - Strzałkowo
    Działki pod zalesienie - łącznie 1,2196 ha - Strzałkowo
    Cena: 51 200 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:
  • M3 w samym sercu Mławy, ul. Płocka
    M3 w samym sercu Mławy, ul. Płocka
    Cena: 310 000 zł  / Miejscowość: Mława  / Kategoria:
  • Grunt rolny 1,08 ha w Strzałkowie
    Grunt rolny 1,08 ha w Strzałkowie
    Cena: 49 600 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:

Zachowek. Czym jest, komu przysługuje i jak go nie płacić

-

Pierwsze skojarzenie, które nam przychodzi na myśl, kiedy mówimy o spadku, to testament. Jednak zapominamy o czymś, co również jest istotnym elementem prawa spadkowego i wielokrotnie może przysporzyć nam problemów. Tym problemem jest nic innego jak tak zwany zachowek. Czym jest dokładnie zachowek, komu przysługuje i co najważniejsze – co zrobić, żeby go nie płacić?

- R E K L A M A -

Instytucja zachowku

Najprościej tłumacząc, zachowek, jest to suma pieniężna, która należy się najbliższym krewnym, zmarłego, którzy dziedziczyliby ustawowo w sytuacji, gdyby zmarły nie sporządził testamentu Zachowek ma na celu ochronę interesu tych osób.

Zasadą jest, że zachowek wynosi połowę tego, co uprawnionemu przypadłoby przy dziedziczeniu ustawowym. Jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni przysługują mu 2/3 wartości udziału spadkowego.

Komu zachowek się należy

Katalog osób uprawnionych do zachowku możemy znaleźć w treści art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym roszczenie o zachowek przysługuje wyłącznie zstępnym (dzieciom lub wnukom), małżonkowi oraz rodzicom, którzy w przypadku dziedziczenia ustawowego powołani zostaliby do spadku.

Natomiast do spadku nie są powołane osoby, które:

  • zostały uznane za niegodne,
  • zrzekły się dziedziczenia,
  • odrzuciły spadek,
  • zostały wydziedziczone,
  • zachowek nie przysługuje również małżonkowi, o którym mowa w art. 940 kodeksu cywilnego, czyli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

Najczęściej roszczenie o zachowek przysługuje pominiętym przy testamencie dzieciom i małżonkowi zmarłego, pod warunkiem że byliby powołani do spadku przy dziedziczeniu ustawowym. Rodzicom zmarłego przysługuje wtedy, gdy zmarły nie pozostawił ani jednego dziecka, a wnukom, gdy jeden z ich rodziców zmarł przed spadkodawcą. Co ważne, roszczenie o zachowek nie przysługuje rodzeństwu zmarłego. Ograniczenie kręgu uprawnionych jest związane z zamiarem ochrony jedynie osób najbliżej spokrewnionych ze spadkodawcą.

Kiedy nie musimy płacić zachowku?

Nie będziemy płacić zachowku, gdy spadkodawca:

  • Zawarł umowę dożywocia, która to umowa jest zawierana pomiędzy spadkodawcą a przyszłym spadkobiercą. Umowa dożywocia przenosi na osobę zobowiązaną nieruchomość w zamian za sprawowanie opieki, zapewnienie utrzymania lub renty do końca jego życia. Umowa ma charakter odpłatny i nie jest traktowana jak darowizna. Zatem nieruchomość objęta umową dożywocia nie podlega zaliczeniu na poczet masy spadkowej.
  • Wydziedziczył członka rodziny. Wydziedziczenie jest najpopularniejszym instrumentem prowadzącym do uwolnienia spadkobiercy z obowiązku zapłaty zachowku. Spadkodawca może wydziedziczyć potencjalnych spadkobierców, którym przysługiwać będzie zachowek. Jednakże należy mieć ku temu solidne podstawy i należy je wskazać w testamencie, ponieważ inaczej wydziedziczenie może być podważane i nieskuteczne.
  • Zawarł mowę o zrzeczenie się zachowku z osobą, której roszczenie o zachowek by przysługiwało. Taka umowa może zostać zawarta jedynie pomiędzy spadkodawcą a osobą, której roszczenie w przyszłości by przysługiwało.
  • Zawarł umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia. Taka umowa jest zawierana pomiędzy spadkodawcą a osobą, która dziedziczyłaby po nim z mocy ustawy. Należy pamiętać o tym, że przedmiotem umowy zrzeczenia się dziedziczenia jest jedynie prawo do dziedziczenia z ustawy. Oznacza to, że skutki prawne takiej umowy nie dotyczą dziedziczenia na podstawie testamentu.

Jeśli spadkodawca nie skorzystał z powyższych instrumentów prawnych, zobowiązany do zapłaty zachowku może skorzystać z poniższych możliwości.

  • Stwierdzić niegodność dziedziczenia. Jeśli w toku procesu sądowego zobowiązany udowodni, że spadkobierca ustawowy jest niegodny dziedziczenia, to zostanie on pozbawiony roszczenia o zapłatę zachowku.
  • Wykazać darowiznę. Darowizna nie jest doliczana do spadku, gdy została uczyniona na więcej niż 10 lat przed otwarciem spadku. Należy jednak pamiętać, że dotyczy to tylko darowizn, które dokonane były na rzecz osób obcych, niebędących ani spadkobiercami, ani uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Natomiast przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.
  • Podnieść zarzut przedawnienia. Roszczenie o zachowek przedawnia się po upływie 5 lat od ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku w zależności od sytuacji. Jeśli wniesienie pozwu o zachowek nastąpiło po tym terminie, zobowiązany może podnieść skutecznie zarzut przedawnienia roszczenia.

Jeśli powyższe sposoby wyłączenia czy ograniczenia zachowku nie są skuteczne, można jeszcze:

  • Żądać zmniejszenia zachowku z uwagi na zasady współżycia społecznego. Przyczyn żądania zmniejszenia zachowku z uwagi na zasady współżycia społecznego jest wiele i muszą to być naprawdę ważne powody. Częstym argumentem, na który powołują się zobowiązani jest brak kontaktu uprawnionego ze spadkodawcą oraz rażące zaniedbywanie swoich obowiązków rodzinnych wobec niego.
  • Powołać się na to, że uprawniony do zachowku otrzymał zapis windykacyjny (zapis windykacyjny polega na tym, iż spadkobierca otrzymuje określoną rzecz w chwili otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Spadkodawca może dokonać zapisu windykacyjnego jedynie w testamencie notarialnym) lub darowiznę i w związku z tym zachowek mu nie przysługuje albo przysługuje w zmniejszonej wysokości.
  • Podnieść, iż spadkodawca poniósł ponadprzeciętne koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego uprawnionego do zachowku w danym środowisku. Jest to sposób raczej rzadko wykorzystywany i wymaga dużej inicjatywy dowodowej. Można z niego skorzystać, wykazując, iż koszty wychowania oraz wykształcenia uprawnionego do zachowku przekraczały ponad przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku. Wówczas o to przekroczenie można domagać się zmniejszenia zachowku.
  • Wykazać wartość substratu majątku na poziomie niższym niż wykazuje to uprawniony. Powyższe polega na umiejętnym podważaniu wartości spadku stanowiącego podstawę do obliczenia należnego zachowku. Może mieć różną postać w zależności od tego co wchodzi w skład spadku. Jeśli uprawniony do zachowku jest jednocześnie zobowiązanym do jego zapłaty, to może powoływać się na tą okoliczność. Wówczas należy podnieść, że zobowiązanemu również przysługuje zachowek i w związku z tym żąda oddalenia pozwu w całości lub części z uwagi na własne uprawnienie do zachowku.
  • Ponadto, jeżeli uprawniony do zachowku żąda go od osoby obdarowanej, można wykazać, że:

– istniejący spadkobiercy są w stanie zaspokoić uprawnionego,

– istniejący zapisobiorcy windykacyjni są w stanie zaspokoić uprawnionego,

– obdarowany nie jest już wzbogacony przez darowiznę,

– odpowiedzialność obdarowanego jest ograniczona do wysokości zachowku

jaki uprawnionemu do zachowku przysługuje.

Kontrowersje związane z zachowkiem

Temat zachowku i jego zasadności budzi niemałe kontrowersje. Jednak jego zasadność zależy przede wszystkim od sytuacji, w którym sami się znajdujemy. Instytucja zachowku bez wątpienia wywodzi się z troski o rodzinę i chroni osoby, które były blisko spokrewnione ze spadkodawcą. Ma przede wszystkim za zadanie uniknąć niesprawiedliwości. Zachowek czyni zatem zadość zasadom współżycia społecznego np. w sytuacji, gdy bez wiedzy krewnych spadkodawca przekazał cały spadek obcej osobie. Niemniej jednak może budzić kontrowersje to, że spadkodawca pracujący całe życie na swój majątek nie może przekazać go jedynie wybranym przez siebie osobom oraz to, że osoba dziedzicząca majątek musi „spłacić” pozostałych członków rodziny, które w ich ocenie nie bez powodu zostały pominięte w testamencie.

 

Przedstawione treści nie są poradą prawną. Z uwagi na zmiany przepisów prawnych jak i orzecznictwa, ich aktualność może ulegać zmianie. 

Autor: Izabella Oleksiak — aplikantka radcowska

Autorka bloga www.poprawniczemu.com

- R E K L A M A -
Subskrybuj
Powiadom o
guest
Na podany adres email otrzymasz powiadomienie po akceptacji komentarza przez moderatora.

Chcąc jak najlepiej zabezpieczyć i chronić Twoje dane osobowe zgodnie z przepisami RODO, potrzebna nam jest Twoja zgoda na ewentualne ich przetwarzanie. Informujemy jednocześnie, że publikacja komentarza w portalu "Nasza Mława" skutkuje wyrażeniem przez Ciebie takiej zgody. Nigdzie nie przekazujemy Twoich danych (IP) i chronimy je jak najlepiej potrafimy, wykorzystując do tego wszelkie możliwe formy.

UŻYTKOWNIK PONOSI WYŁĄCZNĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA TREŚCI ZAMIESZCZANE PRZEZ SIEBIE W PORTALU NASZA MŁAWA, W SZCZEGÓLNOŚCI JEST ODPOWIEDZIALNY ZA EWENTUALNE NARUSZENIE PRAW LUB DÓBR OSÓB TRZECICH ORAZ SZKODY Z TEGO TYTUŁU.
0 komentarzy
Informacje zwrotne w treści
Wyświetl wszystkie

Nowe mieszkania w Krakowie – przewodnik po rynku nieruchomości [SPONSOROWANE]

0
W ostatnich latach rynek nieruchomości w Polsce przeżywa prawdziwy boom, a Kraków, jako jedno z najczęściej wybieranych miast do życia, nie jest wyjątkiem. Poszukiwanie...

Zaobserwowano wzmożony ruch… kaczek domowych

0
Niejedna kontrola drogowa w miejscu, zgłoszonym przez użytkowników KMZB zakończyła się niepozytywnie dla kierujących łamiących przepisy, a pozytywnie dla mieszkańców. Bywają jednak i takie...

Stracił prawo jazdy

0
Kierujący toyotą jechał w terenie zabudowanym z prędkością 103 km/h. Stracił prawo jazdy. Kolejne zgłoszenia użytkowników Krajowej Mapy Zagrożeń Bezpieczeństwa, dotyczące przekraczania dozwolonej prędkości...

Ucieczka młodego kierowcy audi

0
Dyżurny mławskiej policji odebrał zgłoszenie (w niedzielę wieczorem) dotyczące nietrzeźwego kierowcy audi. Interweniujący patrol, chwilę po zgłoszeniu, zauważył podejrzanego kierowcę w Podkrajewie. Ten, na...
  • Domy jednorodzinne w centrum Mławy, pow. 188,61 m2
    Domy jednorodzinne w centrum Mławy, pow. 188,61 m2
    Cena: 630 000 zł  / Miejscowość: Mława  / Kategoria:
  • Działki pod zalesienie - łącznie 1,2196 ha - Strzałkowo
    Działki pod zalesienie - łącznie 1,2196 ha - Strzałkowo
    Cena: 51 200 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:
  • Grunt orny 8000 m2 w Strzałkowie, gm. Stupsk
    Grunt orny 8000 m2 w Strzałkowie, gm. Stupsk
    Cena: 37 600 zł  / Miejscowość: Strzałkowo  / Kategoria:

Mława dla pływania. Pół tysiąca uczestników

0
Ponad pięciuset młodych sportowców stanęło na starcie dwudniowych ogólnopolskich zawodów „Mława dla pływania” pod patronatem burmistrza Mławy. Wśród uczestników przeważali młodzi adepci pływania z...

Informacje z Mazowsza 55 [SPONSOROWANE]

0
W tym wydaniu programu informacyjnego samorządu województwa mazowieckiego "Informacje z Mazowsza" mówimy m.in. o najlepszym w kraju wyniku wyborczym marszałka województwa, powstaniu Mazowieckiego Centrum Edukacji...

Mławianka Mazovia Cup. Zapisy drużyn

0
W Mławie niebawem rusza projekt "Mławianka Mazovia Cup", promujący sport, zdrowy styl życia i integrację społeczności lokalnej. Turnieje będą zorganizowane zgodnie z zasadami unifikacji...
- REKLAMA -
- REKLAMA -

Mławianka ma lepsze rezerwy. Wieczfnianka na sześć

0
Niezwykle ważne zwycięstwo w kontekście walki o podium odnieśli reprezentanci drugiej ekipy Mławianki. Na boisku w Ostrołęce wykazali swoją wyższość nad „dwójką” tamtejszej Narwii....

Marika na podium trzy razy z rzędu

0
Młoda lekkoatletka z Mławy, Marika Zembrzuska Kozieł, uczennica 5 klasy szkoły katolickiej, po raz trzeci z rzędu zdobyła mistrzostwo powiatu mławskiego w biegu przełajowym....

Motorowerzysta bez kasku i na podwójnym gazie

0
27-letni kierowca motoroweru bez kasku, nietrzeźwy (miał ponad 1,6 promila alkoholu) stracił panowanie nad pojazdem i wywrócił się na drodze Kowalewsko — Dąbrowa. Przeżył....

Wypadek ciężarówki na S7

0
Mławska policja informuje o utrudnieniach w ruchu na S7 w rejonie Prusocina. Chodzi o pas w kierunku Warszawy, gdzie doszło do zdarzenia drogowego z...
- REKLAMA -
0
Przejdź do komentarzyx