Adres: stacja kolejowa w Mławie

2
1429
"Stacyja w Mławie", pocztówka
- REKLAMA -

17 sierpnia 1877 roku oddano do użytku stację kolejową Mława. Była końcową stacją Kolei Nadwiślańskiej, łączyła drogi kolejowe o różnej szerokości torów. Cały kompleks został zbudowany na terenie Woli Łomskiej w odległości ponad trzech kilometrów od miasta. Do pruskiej stacji pogranicznej Iłowo prowadziły dwa tory – po lewej tor niemiecki, natomiast po prawej szerszy tor rosyjski.

- REKLAMA -

Stacja miała długość około półtora kilometra. Od strony północnej znajdowały się szerokie tory rosyjskie z 34 rozjazdami. Przy drodze do miasta wystawione były mniejsze magazyny służące wyłącznie do przyjmowania towarów miejscowych.
Dalej w kierunku wschodnim znajdowała się parowozownia z trzema torami wjazdowymi, w której mogło się pomieścić sześć parowozów. Obok niej znajdowały się zbiorniki na wodę oraz tarcza obrotowa do przestawiania parowozów.
Od strony południowej znajdowały się tory niemieckie z 16 rozjazdami. Pomiędzy torami rosyjskimi i niemieckimi znajdował się dworzec kolejowy i zlokalizowany był na początku stacji, od strony Prus. Budynek dworca zbudowany był z cegły, miał długość 94 metrów i szerokość 15,5 metra. Z wszystkich stron był otoczony krytym peronem. Podjazd do dworca dla podróżnych znajdował się z boku od strony przejazdu kolejowego.
We wschodniej części gmachu  mieściły się sale pasażerskie 1.,2. i 3. klasy, kancelarie zawiadowcy stacji, bufet, poczta i telegraf oraz mieszkania właściciela bufetu i zawiadowcy; W zachodniej części były biura ekspedycji, agentury handlowej oraz sale komory celnej. Z boku dworca, w kierunku Warszawy, znajdowała się tarcza obrotowa dla parowozów niemieckich, następnie magazyn komory służący do oclenia towarów zagranicznych. Był to budynek dwupiętrowy ogrzewany za pomocą kaloryferów i zaopatrzony w windy przenoszące towary.
Dalej był magazyn Kolei Nadwiślańskiej oraz perony kryte i odkryte służące do przeładowywania towarów z jednych wagonów na drugie. Oprócz tego zbudowane zostały budynki dla komory oraz dwa drewniane domy mieszkalne. Pierwszy, jednopiętrowy, z biurami na dole i z apartamentami na górze dla dyrektora i jego pomocnika. (Pierwszym dyrektorem mławskiej komory był Nikonow). Drugi budynek to główny gmach mieszkalny dla służby i urzędników, w którym znajdowało się 27 mieszkań, komfortowo urządzonych, liczących od jednego do sześciu pokoi z kuchnią. Na poddaszu umieszczono zbiornik wody, z którego woda była rozprowadzana do wszystkich kuchni i ustępów obu budynków oraz łaźni, pralni i kranów pożarniczych.
Na zapleczu tych budynków znajdowały się jeszcze stajnie, lodownie oraz budynki gospodarcze.
Głównymi przedmiotami eksportu przez mławską komorę celną były: zboże, mąka, otręby, kartofle, słonina, drzewo, cukier, nafta, masło, gęsi, raki i jaja; importowano: maszyny rolnicze, skóry, śledzie, produkty chemiczne, wyroby galanteryjne, wyroby stalowe, materiały jedwabne oraz wełniane.
Pod koniec XIX wieku powstał ogród spacerowy przy pierwszym budynku komory, natomiast w 1901 roku zbudowano budynek naprzeciwko dworca, z przeznaczeniem dla szkoły kolejowej. Do placówki, której przełożoną była pani Szklarenko, uczęszczało 150 dzieci.

29 marca 1902 roku, w Wielką Sobotę, wybuchł na dworcu pożar, którego płomienie doszczętnie spaliły wschodnią część budynku. Zginęły dwie osoby – lokaj bufetowy Florian Medyński i posługacz Marian Witkowski. Ogółem straty wyniosły około 30 tysięcy rubli.
Na początku I wojny światowej stacja kolejowa stała się obiektem zaciekłych ataków Niemców. Jak donosiła prasa, 29 sierpnia został zestrzelony balon sterowy, który zrzucał bomby na stację. Balon spadł na ziemię w odległości kilku kilometrów od stacji. Podczas ostrzału zniszczeniu uległy tylko magazyny.
Następną tragiczną datą dla stacji jest 21 wrzesień 1921 roku, wówczas to o godzinie 5.00 rano zderzyły się trzy parowozy prowadzone z Iłowa, z czwartym stojącym na stacji. W katastrofie tej zginęło trzech maszynistów.
Na początku września 1939 roku budynek dworca został ostrzelany przez Niemców i uległ spaleniu.
W okresie okupacji odremontowano tylko zachodnią część dworca, rozbierając jej parterową część wschodnią. Do obecnych czasów z dawnej stacji kolejowej przetrwały tylko dwa murowane budynki komory celnej i jeden drewniany dom mieszkalny przy ul. Dworcowej, wschodnia część parowozowni przy ul. Brukowej oraz jeden magazyn drewniany przy ul. Piłsudskiego.

Tekst: Jarosław Janiszewski
Zdjęcia: archiwum autora

Artykuł ukazał się w październikowym numerze kwartalnika „Mława Life” – magazynu wydawanego przez portal „Nasza Mława”.
Czasopismo dostępne jest m.in. w naszej redakcji przy Alei Piłsudskiego 5a w Mławie (budynek biura nieruchomości) oraz w Miejskiej Bibliotece Publicznej. 

PODZIEL SIĘ

2 KOMENTARZE

KOMENTARZE

Użytkownik ponosi wyłączną odpowiedzialność za treści zamieszczane przez siebie w portalu Nasza Mława, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody z tego tytułu.

Wprowadź treść komentarza
Wpisz swoje imię

Powiadomienia są wysyłane na podany adres email.
Adres email nie jest widoczny dla innych użytkowników.
Nie wysyłamy niechcianych wiadomości.
Jednym kliknięciem możesz zrezygnować z subskrybcji