naszamlawa.pl Kultura Tradycja tworzenia szopek bożonarodzeniowych
- REKLAMA -
Loading RSS Feed
- REKLAMA -

Tradycja tworzenia szopek bożonarodzeniowych

-

Tradycja tworzenia szopek bożonarodzeniowych w Polsce sięga końca XVII wieku.

- R E K L A M A -"))

 

Szopkarstwo krakowskie

Tradycja szopkarska w Krakowie trwa nieprzerwanie od XIX wieku. Pierwotnie wykonywaniem szopek trudnili się rzemieślnicy z ówczesnych przedmieść Krakowa, szczególnie Krowodrzy i Zwierzyńca. Mniejsze szopki chętnie nabywali mieszczanie, którzy ozdabiali nim swoje domy i obdarowywali najbliższych. Większe, ze wspaniałymi lalkami-kukiełkami i rozświetlone od wewnątrz płomykami świec – pełniły funkcję przenośnego teatrzyku, który w okresie świątecznym przy wtórze odgrywanej na żywo muzyki gościł w domach zamożnych krakowskich rodzin.

Najstarsza zachowana szopka krakowska znajduje się w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Jest to dzieło Michała Ezenekiera z drugiej połowy XIX stulecia. Szopka Ezenekiera bywa nazywana „szopką-matką”, a to ze względu nie tylko na jej dawne pochodzenie, ale i kunszt, który wpłynął na ukształtowanie się kanonu szopki krakowskiej jako budowli smukłej, wielopoziomowej, wieżowej, symetrycznej, która ma służyć za miejsce przedstawienia narodzin Jezusa i charakteryzuje się spiętrzeniem zminiaturyzowanych elementów zabytkowej architektury Krakowa, fantazyjnie przetworzonych i połączonych.

Od 1937 roku – z przerwą na lata II wojny światowej – zawsze w grudniu odbywa się konkurs, podczas którego prezentowane są szopki. Przynoszone są one na Rynek Główny w Krakowie i ustawiane u stóp pomnika Adama Mickiewicza. Od 1946 roku organizatorem konkursu jest Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Wspólnotę krakowskich szopkarzy tworzą członkowie o silnym poczuciu jedności i tożsamości lokalnej. Co roku w konkursie bierze udział ok. 50 szopkarzy z kategorii seniorów i kilkuset w kategoriach dziecięcych i młodzieżowych. Twórcami szopek są osoby w różnym wieku i o różnym statusie zawodowym. Wśród kilkudziesięciu czynnych szopkarzy szczególną rolę w środowisku pełnią twórcy, którzy od pokoleń podtrzymują tradycję i dbają o jej rodzinny przekaz.

Współcześnie szopki charakteryzują się nagromadzeniem zminiaturyzowanych elementów zabytkowej architektury Krakowa, które są fantazyjnie przetworzone i połączone. Szopki są nie tylko precyzyjnie zaprojektowane i bogato udekorowane, ale także zelektryfikowane i zmechanizowane, co dodatkowo wzmacnia efekt końcowy oraz uatrakcyjnia ich konstrukcje. Konstrukcje szopek najczęściej wykonane są z drewna, dykty i tektury, a do ich ozdabiania wykorzystuje się kolorowy papier, bibułę i staniol – wielokolorową, błyszczącą, metaliczną folię. Za pomocą figurek prezentowane są sceny związane z życiem miasta, ale także Polski i świata, nawiązujące do wydarzeń historycznych, kulturalnych i społecznych.

Szopkarstwo krakowskie jako pierwszy polski wpis trafiło na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.

 

Szopki na Dolnym Śląsku

Szopki na Dolnym Śląsku mają bogatą tradycję. Na przełomie XVII i XVIII w. szczególnie dużo ich powstawało na Ziemi Kłodzkiej. Cechował je wysoki poziom artystyczny i różnorodność form. Bardzo popularne były szopki z wolno stojącymi figurami, dowolnie ustawianymi we wnętrzu drewnianej stajenki, a także szopki z większą liczbą postaci, które rozstawiano na szerszym tle. Oprócz nich spotkać można było na tym terenie charakterystyczne szopki ruchome, piramidowe oraz tzw. skrzynkowe. W tych ostatnich sceny bożonarodzeniowe umieszczano na tle rodzimego górskiego pejzażu, często z widokiem dolnośląskich miejscowości. Obok scenerii betlejemskiej wprowadzano do szopek sceny rodzajowe, przedstawiające na przykład pracujących rzemieślników itp. Zamykana w drewnianej skrzynce za szybą całość, zachwyca realistycznie, misternie wykonanymi postaciami, precyzją i dbałością o detale.

Początkowo szopka miała charakter wyłącznie religijny. W kościołach ustawiano żłóbek z nieruchomymi figurami Dzieciątka, Świętej Rodziny i innymi postaciami. Odgrywano też proste kościelne misteria, których kanwą była historia narodzenia Jezusa. Z czasem uatrakcyjniono te statyczne przedstawienia, wprowadzając dodatkowo figurki ruchome, same zaś jasełka uległy zeświecczeniu przez włączenie do nich różnych treści, np. humorystycznych, a nawet erotycznych, nieprzystających do powagi miejsca skupienia i modlitwy. To spowodowało wyprowadzenie ich z kościołów (w Polsce za sprawą zakazu ich wystawiania wydanego w połowie XVIII w. przez biskupów polskich), a w dalszej konsekwencji powstanie szopki ludowej jako teatrzyku obnośnego i ukształtowanie się zwyczaju „chodzenia z szopką”. W Polsce tradycja ta znana była zarówno na wsi, jak i w mieście od XIX w. Z szopkami chodzili chłopcy lub kawalerowie. Śpiewali kolędy, składali życzenia i prezentowali krótkie przedstawienia o narodzinach Dzieciątka. Odwiedziny kolędników były dobrą wróżbą. Na Dolnym Śląsku jeszcze na początku lat siedemdziesiątych XX w. w wielu wsiach można było spotkać chłopców noszących proste szopki, które najczęściej miały formę niewielkiego budynku, nawiązującego swoim wyglądem do skromnych, krytych strzechą stajenek. Wewnątrz znajdowały się umieszczone na stałe figurki z drewna lub papieru, przedstawiające Świętą Rodzinę. Zwyczaj ten znany był wśród reemigrantów z Jugosławii, osadników pochodzących z Tarnopolskiego, Wileńskiego czy Krakowskiego.

Obok nich na tym terenie rozpowszechnione były szopki typu kukiełkowego. Niektóre swoim kształtem nawiązywały do rozbudowanych architektonicznie budowli, zazwyczaj z dwiema lub trzema wieżami, zwieńczonymi kopułami, posiadały scenę, na której kolędnicy odgrywali przedstawienie. Galeria występujących w szopkach kukiełek-postaci była bardzo bogata. Obok Świętej Rodziny najczęściej pojawiali się związani z opowieścią o królu Herodzie Trzej Królowie, pasterze, śmierć, diabeł, anioł, Żyd i sam król Herod. Wszystkie figurki wykonywane były z drewna, z dużą dbałością o szczegóły.

Obok szopek kukiełkowych można spotkać na Dolnym Śląsku także szopki nawiązujące do znanych na całym świecie szopek krakowskich, których tradycję tworzenia zapoczątkowali w 1860 r. bracia Michał i Leon Ezenkierowie. Rozpowszechniali ją krakowscy murarze z Krowodrzy i Zwierzyńca. Inspiracją były dla nich krakowskie kościoły, kaplice, wieże, baszty i pałace. Na drewnianych stelażach powstawały fantazyjne miniatury krakowskich zabytków przy użyciu staniolu, bibułki, celofanu, blaszek, cekinów, szkiełek i korali. Dolnośląskie szopki typu krakowskiego to smukłe wielopoziomowe budowle, przedstawiające znane wrocławskie obiekty, takie jak ratusz czy katedra. Autorem tych dzieł sztuki rękodzielniczej jest Tadeusz Mirowski z Wrocławia, który wykonał je na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w. Wykonany z drewna lub sklejki szkielet, oklejony jest kolorową folią aluminiową (staniolem), pasmanterią i cekinami. Szopki mają parzystą albo nieparzystą liczbę wież i dwie bądź trzy kondygnacje. W środku umiejscowiona jest wnęka, w której przedstawiona jest scena Bożego Narodzenia. Mistrzowsko wykonane szopki Tadeusza Mirowskiego zachwycają swoim kunsztem.

Oprac. na podstawie artykułu ze strony Muzeum Krakowa.

Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Subskrybuj
Powiadom o
guest
Na podany adres email otrzymasz powiadomienie po akceptacji komentarza przez moderatora.

Chcąc jak najlepiej zabezpieczyć i chronić Twoje dane osobowe zgodnie z przepisami RODO, potrzebna nam jest Twoja zgoda na ewentualne ich przetwarzanie. Informujemy jednocześnie, że publikacja komentarza w portalu "Nasza Mława" skutkuje wyrażeniem przez Ciebie takiej zgody. Nigdzie nie przekazujemy Twoich danych (IP) i chronimy je jak najlepiej potrafimy, wykorzystując do tego wszelkie możliwe formy.

UŻYTKOWNIK PONOSI WYŁĄCZNĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA TREŚCI ZAMIESZCZANE PRZEZ SIEBIE W PORTALU NASZA MŁAWA, W SZCZEGÓLNOŚCI JEST ODPOWIEDZIALNY ZA EWENTUALNE NARUSZENIE PRAW LUB DÓBR OSÓB TRZECICH ORAZ SZKODY Z TEGO TYTUŁU.
0 komentarzy
Informacje zwrotne w treści
Wyświetl wszystkie

Dachowanie na ul. Szreńskiej

Do dachowania samochodu osobowego doszło na ulicy Szreńskiej. Samochód osobowy marki Opel Corsa wypadł z drogi  we wtorek 19.01 2021r. ok godz.14.45. Wpadł do rowu...

Dachowanie na ul. Szreńskiej

0
Do dachowania samochodu osobowego doszło na ulicy Szreńskiej. Samochód osobowy marki Opel Corsa wypadł z drogi  we wtorek 19.01 2021r. ok godz.14.45. Wpadł do rowu...

Zima w Mławie (FILM)

0
Poniżej prezentujemy film pokazujący w bardzo ciekawy sposób Mławę w zimowe dni. Jego autor  Michał Sobotka zrealizował zdjęcia przy pomocy drona i kamery go pro...

Porwanie dziewczynki w Mławie. To sztuczka hakerów

0
Nasze ostrzeżenie sprzed niemal 2 lat jest nadal aktualne. Hakerzy nadal próbują przekrętu na "porwanie dziewczynki". Tym razem niby miało do niego dojść w...

Zimowa przygoda – półkolonie w reżimie

0
Ponad dwudziestu uczniów z mławskich szkół podstawowych wzięło udział w półkoloniach zimowych w jednej z miejskich placówek. Półkolonie w reżimie sanitarnym można zaliczyć do...
Loading RSS Feed

Modlitwa na Kalkówce – rok 2021

0
W roku 2021 uroczystości w mauzoleum na Kalkówce nie można było zorganizować tak, jak w latach ubiegłych. W niedzielę 17 stycznia mławianie modlili się...

Gol Podlińskiego, występy Ślesickiego i Milewskiego

0
Piłkarze z najwyższych klas rozgrywkowych rozpoczęli okres gier sparingowych. Wychowankowie Mławianki nie próżnowali, zarówno Sebastian Milewski jak i Damian Ślesicki pojawili się na murawie. Ekstraklasowy...

Ciało znalezione w domu

0
Straż pożarna została wezwana do Dębska, by otworzyć drzwi do lokalu zajmowanego przez starszego mężczyznę.  Od pewnego czasu nie kontaktował się on innymi osobami, ...
- REKLAMA -

Śmierć mławskiego policjanta

6
 - Z ogromnym smutkiem przyjęliśmy informację, że w sobotę w szpitalu MSWiA w Warszawie, po ciężkiej walce z chorobą zmarł nasz kolega asp. Paweł...

Pomogą odpalić auto w Mławie

3
Mrozy doskwierają kierowcom, często wśród różnych usterek, do których się przyczyniły, jest także brak możliwości odpalenia samochodu z powodu rozładowania akumulatora.   W takiej sytuacji można...

Bezdomna z Mławy w programie Jaworowicz

8
W programie Elżbiety Jaworowicz "Sprawa dla reportera" wyemitowanym w TVP 14 stycznia 2021 roku wypowiada się bezdomna z Mławy. Fragment programu dotyczył problemów ośrodka...

Siarczysty mróz dzisiejszej nocy

0
Zapowiedzi meteorologów kolejny raz się sprawdziły, a może były nawet zbyt ostrożne, bo mróz był silniejszy. Pod stopami chrzęścił śnieg, jego płatki iskrzyły się...
- REKLAMA -

Wyniki zabawy pt. „Laurka dla Babci i Dziadka”

Znamy zwycięzców naszej zabawy pt. Laurka dla Babci i Dziadka, w której Czytelnicy mogli zdobyć 4 torty z Cukierni Rosario. Nasza zabawa trwała od 13...
0
Przejdź do komentarzyx
()
x